اطلاعات دارویی متیل فنیدات

Methyl phenidate

متیل فنیدات Methyl phenidate

English

متيل فنيدیت یک محرک سيستم عصبی مرکزی است. این دارو بر مواد شیمیایی موجود در مغز و اعصاب که در بیش فعالی و کنترل برانگیختگی نقش دارند تاثیر می گذارد. متیل فنیدات برای درمان اختلال کمبود توجه (ADD)، اختلال بیش فعالی همراه با کمبود توجه (ADHD) و نارکولپسی استفاده می شود.

مکانیسم اثر متیل فنیدات

مکانیسم اثر دقیق آن ناشناخته است؛ ممکن است موجب مهار باز جذب نوراپی نفرین و دوپامین به نورون های پیش سیناپسی و افزایش رهش آن ها به فضای خارج عصب شود؛ ممکن است مشابه آمفتامین ها سیستم عصبی مرکزی (CNS) را تحریک کند؛ ممکن است قشر مغزی و ساختارهای زیر قشری را تحریک کند.

فارماکودینامیک

متیل فنیدات محرک سيستم عصبی مرکزی است که در درمان اختلالات توجه در کودکان و نارکولپسی استفاده می شود.

 متیل فنیدیت همچنین بازجذب نوراپی نفرین و دوپامین را مهار می کند. مکانیسم آن به نظر می رسد مشابه دکستروآمفتامین است.

علاوه بر این، این ترکیب مخلوط راسمیکی از انانتیومرهای d- and l-threo است. انانتیومر d- threo  فعال تر از انانتیومر l-threo است.

فارماکوکینتیک

  • جذب:

فراهمی زیستی : تقریبا 30٪؛ تفاوت های بین فردی زیادی دارد (از 11 تا 51 درصد)

طول اثر: 3 تا 6 ساعت (در فرم سریع رهش)؛ 3-8 ساعت (در فرم پیوسته رهش)؛ 8-12 ساعت (در فرم ترکیبی ، طولانی اثر، برند Concerta)

زمان رسیدن به حداکثر غلظت پلاسمایی : 6-8 ساعت (خوراکی)؛ 7.5-10.5 ساعت؛ (پچ پوستی)

حداکثر غلظت پلاسمایی : 3.7 نانوگرم در میلی لیتر (خوراکی)؛ 0-114 نانوگرم در میلی لیتر (پچ پوستی)

  • شروع اثر:

قرص های با رهش سریع : حدود 2 ساعت

قرص آهسته رهش : 4-7 ساعت

قرص های پیوسته رهش (برند concerta)
: 1-2 ساعت

پچ پوستی حدود 2 ساعت؛ افزایش دمای موضع ممکن است سبب تسریع اثر شود.

  • توزیع

اتصال پروتئینی: 10-33٪

حجم توزیع: دی-متیل فنیدیت 2.65 لیتر بر کیلوگرم ؛ ال-متیل فنیدیت 1.8 لیتر بر کیلوگرم

  • متابولیسم

به طور عمده به a-فنیل- 2- پیپریدین استیک اسید (PPAA)

  • حذف

دفع: از طریق ادرار (90٪)، عمدتا به صورت PPAA

نیمه عمر حذف:
d-Methylphenidate :   
3 تا 4 ساعت

l-Methylphenidate :
1 تا 3 ساعت

موارد مصرف متیل فنیدات

بیش فعالی همراه با نقص توجه , نارکولپسی

** نارکولپسی نوعی اختلال خواب است که با خواب آلودگی شدید روزانه و حملات غیرقابل کنترل خواب در طی روز همراه است.

مقدار مصرف متیل فنیدات

  • اختلال بیش فعالی همراه با نقص توجه
  • برند Metadate CD : ابتدا 20 میلی گرم هر روز صبح قبل از صبحانه؛ ممکن است 10 تا 20 میلی گرم به میزان دوز آن افزوده ؛ دوز دارو نباید از 60 میلی گرم در روز تجاوز نماید.
  • برند ریتالین LA : ابتدا، 20 میلی گرم هر روز صبح قبل از صبحانه ؛ ممکن است پزشک 10 میلی گرم در هفته دوز دارو را افزایش دهد. دوز دارو نباید از 60 میلی گرم در روز تجاوز نماید. ( در بیمارانی که نیاز به دوز پایین تر دارند، می توان با 10 میلی گرم شروع شود )
  • برند Concerta : ابتدا، 18-36 میلی گرم در روز؛ ممکن است 18 میلی گرم در فواصل زمانی هفتگی به دوز آن اضافه شود؛ دوز نگهدارنده 18 تا 72 میلی گرم در روز می باشد.
  • برندهای Metadate ER, Methylin ER, and Ritalin SR : طول مدت اثر دارو تقریبا 8 ساعت است؛ در صورتی که دوز 8 ساعته قرص های متیل فنیدات ER و SR معادل با دوز 8 ساعته متیل فنیدیت IR باشد، می تواند جایگزین قرص های متیل فنیدات IR شود. دوز دارو نباید از 60 میلی گرم در روز تجاوز نماید.
  • برندهای METHYLIN، ريتالين (قرص های سریع رهش، قرص های جویدنی و محلول خوراکی): 20-30 ميلی گرم در روز به صورت منقسم هر 8 تا 12 ساعت، 30 تا 45 دقيقه قبل از هر وعده غذا؛ ممکن است به تدریج دوز در فواصل زمانی هفتگی افزایش یابد؛ برخی از بیماران ممکن است 40 تا 60 میلی گرم در روز نیاز داشته باشند در سایر موارد، 10-15 میلی گرم در روز ممکن است مناسب باشد
  • برند Aptensio XR : 10 میلی گرم هر روز صبح ؛ ممکن است، 10 میلی گرم در هفته افزایش یابد؛ دوز دارو نباید از 60 میلی گرم در روز تجاوز نماید.
  • QuilliChew ER (قرص های پیوسته رهش جویدنی): ابتدا، 20 میلی گرم هر روز صبح ؛ ممکن است هفته ای 10 میلی گرم، 15 میلی گرم یا 20 میلی گرم افزایش یا کاهش یابد؛ دوز دارو نباید از 60 میلی گرم در روز تجاوز نماید.
  • نارکولپسی
  • برندهای METHYLIN، ريتالين (قرص های سریع رهش، قرص های جویدنی و محلول خوراکی): 20-30 ميلی گرم در روز به صورت منقسم هر 8 تا 12 ساعت، 30 تا 45 دقيقه قبل از هر وعده غذا؛ برخی از بیماران ممکن است 40 تا 60 میلی گرم در روز نیاز داشته باشند در سایر موارد، 10-15 میلی گرم در روز ممکن است مناسب باشد.
برندهای Metadate ER, Methylin ER, and Ritalin SR : طول مدت اثر دارو تقریبا 8 ساعت است؛ در صورتی که دوز 8 ساعته قرص های متیل فنیدات ER و SR معادل با دوز 8 ساعته متیل فنیدیت IR باشد، می تواند جایگزین قرص های متیل فنیدات IR شود.

هشدارها

  • سوء مصرف مزمن این دارو می تواند منجر به تحمل (کاهش اثر دارو و نیاز به افزایش دوز برای رسیدن به همان اثر قبلی) و وابستگی روانی با درجات مختلفی از رفتار غیر طبیعی شود.
  • محرومیت از سوء مصرف دارو (قطع مصرف دارو که بدون نظارت پزشک و با دوز بالا و مدت طولانی بوده است) ممکن است منجر به افسردگی شود.
  • تجویز متیل فنیدات به بیماران دارای سابقه وابستگی به مواد مخدر یا الکل با احتیاط انجام شود.
  • ممكن است بیمار با مصرف اشتباه و به دور از نظارت پزشک، به متیل فنیدات عادت كرده باشد و دارو مورد سوء استفاده قرار گیرد. اگر دچار مشکلاتی در زمینه سوء مصرف مواد یا الکل شدید، به پزشک خود اطلاع دهید.
  • محرک ها باعث ایجاد سکته مغزی، حمله قلبی و مرگ ناگهانی در افرادی که دارای فشار خون بالا، بیماری قلبی یا نقص قلب هستند، می شود.
  • متیل فنیدیت ممکن است موجب ایجاد یا بدتر شدن مشکلات روانی (افکار یا رفتار غیر طبیعی) شود، به خصوص اگر سابقه افسردگی، بیماری روانی یا اختلال دوقطبی داشته باشید.
  • با مصرف این دارو ممکن است دچار مشکلات گردش خون شوید که می تواند باعث بی حسی، درد و یا تغییر رنگ پوست در انگشتان دست و پا شود.
احتمال ایجاد نعوظ طولانی و دردناک (پریاپیسم) با این دارو وجود دارد. بیمار را راهنمایی کنید تا در صورت رخداد سریعا به مرکز درمانی مراجعه کند.

نکات قابل توصیه

  • برای جلوگیری از مشکلات مربوط به خواب آلودگی، این دارو را صبح مصرف نمایید.
  • بعضی از برندهای های متیل فنیدات باید حداقل 30 دقیقه قبل از غذا مصرف شود. متیل فنیدیت پیوسته رهش را می توان با یا بدون غذا مصرف کرد. از دستور قید شده بر دارو پیروی نمایید.
  • از خرد کردن ، شکستن یا جویدن قرص های پیوسته رهش بپرهیزید و کل دارو را ببلعید. شکستن قرص ممکن است باعث شود در یک زمان، دارو بیش از حد آزاد شود.
  • برای راحتی بلعیدن کپسول ، می توانید آن را باز کنید و محتویات پوکه را با یک قاشق غذاخوری از پودینگ یا پوره سیب مخلوط نمایید. بدون جویدن بلافاصله آن را ببلعید و داروی مخلوط شده را برای مصرف بعدی نگه داری نکنید.
  • قرص جویدنی باید قبل از بلعیدن، جویده شود.
  • اگر طی 14 روز گذشته از داروهای مهار کننده آنزیم MAO مانند سلژیلین استفاده کرده اید نباید متیل فنیدات را شروع کنید چون احتمال ایجاد تداخل خطرناکی وجود دارد.
  • در صورتی که خود یا یکی از اعضای خانواده تان سابقه بیماری تورت، بیماری های قلبی و بیماری های اعصاب و روان را دارید به پزشک اطلاع دهید.
قرص های متیل فنیدات حاوی آسپارتام می باشد بنابراین در بیماران دچار نقص G6PD باید احتیاط مصرف شود.

• ترامادول، بوپروپیون : مصرف همزمان این داروها با داروهایی که آستانه تشنج را کاهش می دهند (مانند متیل فنیدیت) احتمال ایجاد تشنج را افزایش می دهد.
• مهار کنندگان آنزیم MAO مانند ايزوكربوكسازيد، لينزوليد، فنلزين، پروكاربازين، راسژیلين، سافيناميد، سلژيلين، ترانيل سيپرومين، فورازولیدون : مصرف همزمان این داروها با داروهای سمپاتومیمتیک مرکزی (مانند متیل فنیدیت) سبب تسهیل واکنش های خطرناک افزایش شدید فشار خون و افزایش دمای بدن می شود. بنابراین منع مصرف همزمان دارند.

موارد منع مصرف متیل فنیدات

سکته قلبی , اضطراب , پرکاری تیروئید , نارسایی قلبی , گلوکوم , بی قراری , آریتمی , آنژین , حساسیت به دارو , افزایش شدید فشار خون , سابقه خانوادگی سندرم تورت، تیک های حرکتی , مصرف همزمان با بی هوش کننده های استنشاقی

تا 2 هفته پس از مصرف MAOI ها: خطر واکنش های شدید ناشی از افزایش فشار خون
وجود آنژین یا سکته قلبی که اخیرا اتفاق افتاده باشد.

مصرف در بارداری

C ( داروهای گروه C فقط باید با تجویز پزشک مورد مصرف قرار بگیرد. خطرات ناشی از مصرف این گروه از داروها هنوز رد نشده است و یا اینکه مطالعات انسانی انجام نشده است و پزشک زمانی که احساس کند فواید مصرف این گروه از داروها از مضرات احتمالی آن بسیار بیشتر است و مصرف آن برای بیمار ضروری است تجویز انجام می‌دهد. )

نظرات
    • محلوجی:
      1398/07/05

      سلام من پسرم ۹ سال دارد و از قرص متیل فنیدات ساندوز روزی یک عدد مصرف میکند الان بعد از چند هفته دچار تپش قلب شده باید چیکار کنم لطفا راهنمایی کنید دارو را قطع کنم یا ادامه بدهم

      پاسخ خانم دکتر اسکناطی:

      تپش قلب از عوارض شایع دارو متیل فنیدات نمی باشد . توصیه می شود با پزشک خود مشورت نمایید تا با بررسی کامل ،علت این امر مشخص گردد. 


    • عرب:
      1398/07/01

      باسلام،من به پسرم که ده سالشه ریتالین ۱۰ میلیگرم میدم ولی یک عدد تاثیر چندانی روش نداره باید دو عدد بهش بدم ،ایرادی نداره قبل از مدرسه ۲۰ میلیگرم مصرف میکنه؟

      پاسخ خانم دکتر اله دادی:

      سلام
      در مورد دوز مصرفی کلیه داروها خصوصا دارویی همچون ریتالین تنها از متخصص اطفال مشورت بگیرید و به هیچ عنوان میزان داروی مصرفی را خودتان تغییر ندهید.


    • لهراسبی:
      1398/06/28

      سلام ممنون میشم پاسخ بدید دختر 7 ساله م ریتالین 18میخوره ولی باعث پرحرفی شدید بیقراری و تیک در ناحیه دهان میشه خیلی زیاد.آیا بابد دارو قطع یا عوض بشه یا نصف بهش بدم؟

      پاسخ اقای دکتر اشرفی:

      سلام با توجه به عوارض بیقراری وتیک عصبی جهت تنظیم دوز میبایست با پزشک مشورت کرد.


پرسش از دکتر داروساز