روزه داری و مشکلات گوارشی

روزه داری و مشکلات گوارشی

روزه داری و مشکلات گوارشی

رعایت رژیم غذایی مناسب در کنترل بسیاری از اختلالات گوارشی نقش بسزایی دارد. از آنجا که در ماه رمضان اغلب الگوی دریافت غذا (زمان صرف وعده‌های غذایی و ترکیب آن) تغییر می‌یابد، این امر ممکن است علائم و عوارض برخی بیماری‌های دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهد. در صورت عدم رعایت رژیم غذایی مناسب درماه رمضان، ممکن است عوارضی مانند خشکی دهان، آروغ زدن، نفخ شکم، احساس سنگینی شکم، سوزش سر دل، تهوع، یبوست و تغییرات اشتها دیده شود.

روزه داری و نفخ و سوء هاضمه :

پرخوری، مصرف زیاد غذاهای چرب و سرخ شده، غذاهای تند و غذاهایی که ایجاد نفخ می‌کنند، مثل کلم، نوشابه های گازدار، سیر،پیاز، فلفل به خصوص فلفل دلمه‌ای، حبوبات مانند عدس، لوبیا، نخود، لپه و مصرف زیاد مواد قندی، دسرهای شیرین، زولبیا و بامیه، مصرف آب به همراه وعده غذایی ، مصرف غذا در حجم زیاد و مواد غذایی به اصطلاح سنگین مانند آش رشته و غذاهای غلیظ آبکی سبب نفخ و مشکلات گوارشی می‌شوند.

روزه داری و سوزش سردل :

درماه رمضان اغلب پرخوری و مصرف غذا به مقدار زیاد به خصوص در وعده افطار، سبب بازگشت محتویات معده به مری و احساس سوزش سردل می‌شود. غذاهای چرب و سرخ شده که دیرتر از معده خارج می‌شوند، غذاهای تند، قهوه و چای پررنگ، نوشابه‌های گازدار، موادی مثل نعناع، شکلات، ادویه‌جات و مصرف سیگار می‌تواند باعث سوزش سردل در افراد روزه دار شود.توصیه می‌شود به منظور پیشگیری از سوزش سردل، افراد روزه دار از پرخوری و مصرف وعده‌های غذایی حجیم بپرهیزند. این افراد باید تا حد امکان تعداد وعده‌های غذایی خود را افزایش دهند تا بتوانند در هر وعده حجم کمتری غذا مصرف کنند، لباسهای تنگ نپوشند و حداقل تا 3 ساعت پس از صرف غذا دراز نکشند.

روزه داری و یبوست :

بسیاری از ما در ماه مبارک رمضان، دچار یبوست می شویم یا یـبـوستی کـه از قـبل داشته ایم، تـشدید می شود؛ تغییر الگوی وعده‌های غذایی و خواب در ماه رمضان سبب کاهش حرکات روده می‌شوند به همین دلیل سرعت عبور مدفوع در روده کاهش می‌یابد، در نتیجه آب بیشتری از دست داده و سبب ایجاد یبوست می‌شود.

 به نحوی کـه عــوارض یـبـوسـت، مـثل کسالت، بی اشتهایی، سوءهاضمه همراه با احساس پری معده، کاهش تمرکز و حافظه، کج خلقی، بواسیر، خونریزی یا درد های مقعدی و مانند آنها به سراغمان می آید. علّت بروز یبوست در روزه داری، کاهش آب بدن، کاهش حرکات دستگاه گوارش، کاهش مصرف برخی از فیبر‌ها و مایعات و مصرف زیاد غذاهایی مثل برنج است. برای پیشگیری و درمان یبوست در ماه مبارک، نکات ذیل را مدّنظر قرار دهید. مطالعه مقاله «امّ الامراضی به نام یبوست» را هم به کسانی که مشکل شدیدتری دارند توصیه می کنیم. اگر با انجام این توصیه ها، مشکلتان برطرف نشد؛ درمان یبوست از طریق مراجعه به پزشک، ضرورت خواهد داشت.

1-  مصرف کمتر غذاهای یبوست زا(مثل برنج، ماکارونی، موز، بسیاری از لبنیات و ....)، خوب جویدن غذا، صرف غذا در آرامش، مصرف کافی میوه و سبزی، پرهیز از غذاهای کارخانه ای، ورزش معتدل و فعّالیت متناسب بویژه در بین وعده‌های افطار تا شام و یا تا قبل از سحر ، اجابت مزاج در مواقع ضرورت.

2-  مدیریت آب را در طول روز داشته باشند و مصرف منابع آبی را که همراه با فیبر‌ها باشند به ویژه میوه و سبزی افزایش دهند و در مقابل، از مصرف چای اجتناب کنند.چون چای به عنوان یک ماده قابض است و احتمال یبوست را افزایش می‌دهد.

3-   مصرف خاکشی با آب جوش: یک قاشق مربّاخوری خاکشی را در یک استکان آب جوش ریخته شیرین نموده میل کنید.(افطار و سحر)

4-   در سحر و افطار از نان‌های سبوس‌دار، غلات و سبزیجات بیشتر استفاده کنید.

5-  حذف غذا‌های سرخ کردنی و چرب

6-   مصرف انواع برگه های خیسانده: مثل برگه هلو و قیسی

7-   آلوی خیس کرده: برای افراد گرم مزاج، بسیار مناسب است امّا می تواند باعث نفخ معده شود.

8-   انجیر خیس کرده: تقریبا برای همه افراد، مناسب است.

9-   سبوس خیس کرده: سبوس گندم را می توانید از نانوایی های بربری تهیه کنید. سبوس خیس کرده، علاوه بر درمان یبوست، مقدار زیادی از موادّ غذایی مورد نیاز بدن را نیز تأمین می کند.

10-   خیسانده بذرهای مختلف مانند بارهنگ، اسپرزه، تخم شربتی و ....

11-   مصرف شیر: در کسانی که شیر برایشان حالت ملیّن دارد.

12-  استفاده بیشتر از غذاهای آبکی

13-   استفاده از روغن هایی مانند روغن بادام شیرین، روغن زیتون و ...

روزه داری و زخم های گوارشی :

روزه‌داری خطر بروز زخم‌های گوارشی را در افراد سالم افزایش نمی‌دهد ولی در افرادی که سابقه سوء هاضمه به علت زخم‌های گوارشی داشته‌اند و زخم‌ها به خوبی درمان نشده و التیام کامل پیدا نکرده‌اند، در صورت عدم درمان میزان عود زخم در طی ماه رمضان افزایش می‌یابد و در برخی افراد که مبتلا به زخم‌های گوارشی هستند و به طور منظم روند درمان بیماری خود را پیگیری نمی‌کنند، احتمال خونریزی از زخم که به صورت مدفوع به رنگ قیر و استفراغ خونی ممکن است خود را نشان دهد، درماه رمضان افزایش می‌یابد.

مهمترین عامل خطر عود زخم‌ها و خونریزی گوارشی فوقانی در طول ماه رمضان، سابقه قبلی خونریزی از زخم یا زخم‌های گوارشی التیام نیافته، استرس‌های روانی، استعمال سیگار و مصرف برخی داروها مانند آسپیرین است.روزه‌داری ماه رمضان شدت و عوارض زخم‌های فعال معده و دوازدهه و التهاب یا ورم معده را افزایش می‌دهد. بنابراین روزه‌داری در افراد مبتلا به زخم های فعال توصیه نمی‌شود.

قبل از اقدام به روزه‌داری، بیماران با سابقه قبلی زخم‌های فوقانی گوارشی ضروری است با دستور پزشک خود آندوسکوپی انجام دهند تا زخم آنها مورد بررسی قرار گیرد. در این صورت اگر زخم آنها فعال نباشد با تجویز برخی داروهای کنترل کننده اسید معده اجازه روزه‌داری به آنها داده می‌شود. ولی در صورت تشدید علائم بیمار، علی رغم درمان روزه‌داری توصیه نمی‌شود. لازم است بیماران دارای سابقه قبلی زخم‌های گوارشی در هنگام روزه داری تحت نظر پزشک به طور منظم از داروهای کاهش دهنده اسید معده در دو وعده افطار و سحر استفاده کنند.

روزه داری و بیماریهای التهابی روده (شامل بیماری کرون و کولیت اولسروز) :

از آنجا که تنش و استرس سبب تشدید علایم بیماریهای التهابی روده می‌شود، گرسنگی و روزه داری نیز به عنوان نوعی استرس ممکن است با تشدید علایم همراه باشد. با این وجود به نظر می‌رسد به دلیل افزایش ارتباطات معنوی در این ایام مبارک نوعی آرامش ذهنی در فرد روزه دار به وجود می‌آید که در کاهش استرس موثر است. همچنین تغییرات رژیم غذایی در این ماه از یک سو با کاهش برخی عوامل خطر بیماری‌های التهابی مانند کاهش مصرف چای، قهوه و استعمال سیگار و از سوی دیگر با افزایش برخی از عوامل تشدید کننده این بیماری از جمله افزایش دریافت قند و شکر و عدم مصرف میوه و سبزی، دریافت کم فیبر غذایی و تغییر نوع چربی مصرفی به خصوص چربی حیوانی همراه است. بنابراین لازم است در تنظیم رژیم غذایی این بیماران در طی روزه‌داری این نکات مورد توجه دقیق قرار گیرند.

بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر(سندرم روده تحریک پذیر اختلال در حرکات دستگاه گوارش است و با علایمی مثل دردهای شکمی، اسهال و یا یبوست خود را نشان می‌دهد. در این بیماری علایم با اضطراب تشدید می‌شود) به طور کلی اکثرا بدون هیچ مشکلی می‌توانند روزه بگیرند و اغلب با روزه‌داری علایم آنها بهتر می‌شود. همچنین باید به این نکته توجه داشت ، غذاهایی که سبب ایجاد علایم بیماری در این بیماران می‌شوند در افراد مختلف متفاوت است. لذا ضروری است این بیماران بر اساس سوابق قبلی خود و مواد غذایی که با خوردن آن‌ها علایم بیماری ایجاد و یا تشدید می‌شود، رژیم غذایی خود را محدود نمایند و از مصرف مواد غذایی که علایم بیماری را تشدید می‌کند، اجتناب نماید. از سوی دیگر کاهش مصرف چای، قهوه و استعمال سیگار با بهبود این علایم همراه است.

روزه داری و بیماری‌های کیسه صفرا :

به طور کلی گرسنگی طولانی چند روزه و کاهش شدید مصرف غذا سبب کاهش عملکرد کیسه صفرا و افزایش خطر رسوب صفرا در کیسه صفرا می‌شود. از سوی دیگر اتلاف آب بدن در فصول گرم سال نیز باعث افزایش خطر بیماریهای کیسه صفرا می‌شود. با این حال نمی‌توان گفت که کاهش دریافت غذا و مایعات در ماه رمضان سبب افزایش خطر این بیماریها می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهند که روزه‌داری ماه رمضان در افراد سالم اثر سوئی بر عملکرد کیسه صفرا نداشته باشد.

بیماران مبتلا به بیماریهای کیسه صفرا از جمله سنگ کیسه صفرا، پس از مشاوره با پزشک و رعایت برخی نکات رژیم غذایی از جمله اجتناب از مصرف غذاهای پر حجم و پر چرب و دریافت مقادیر کافی آب و مایعات در فاصله افطار تا سحر می‌توانند اقدام به روزه‌داری نمایند.

روزه داری و سیروز کبدی : 

از آنجایی که کبد نقش بسیار مهمی در سوخت و ساز انرژی و تنظیم قند خون دارد، بیماران مبتلا به سیروز کبدی پیشرفته ممکن است در طی روزه‌داری با مشکلات بسیاری مانند افت قند خون در حالت گرسنگی و یا افزایش قند خون پس از خوردن غذا مواجه شوند. همچنین با توجه به بی‌اشتهایی و سوء تغذیه در بیماران مبتلا به سیروز کبدی لازم است رژیم غذایی این افراد در تعداد وعده‌های بیشتر و حجم کمتر در هر وعده تنظیم شود. در این صورت کاهش تعداد وعده‌های غذایی و افزایش حجم غذایی مصرفی به خصوص در وعده افطار ممکن است اثرات سویی بر وضعیت این بیماران داشته باشد.

 منابع :

http://doctoreman.ir/fa/news
http://www.delgarm.com/health
persiandiet.com
 گروه روزه داری اسلامی . پژوهشکده علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران.

مطالب مرتبط :

نسخه طب سنتی برای ماه رمضان

مدیریت درمان دارویی در ماه مبارک رمضان

چطور در ماه رمضان ورزش کنیم؟

ماه رمضان فرصتی برای اصلاح عادات غذایی


وبسایت داروخانه مرکزی امام رضا مشهد | بانک اطلاعات دارویی ، اخبار و مقالات پزشکی
به اشتراک گذاری:

درج نظر


تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.