دستگاه گوارش و بیماری های گوارشی

دستگاه گوارش و بیماری های گوارشی

دستگاه گوارش و بیماری های گوارشی

دستگاه گوارش یکی از مهم ترین و فعال ترین اعضای بدن یک انسان است و نقشی کلیدی را در ارتباط بین اعضای بدن از دهن تا روده کوچک و بزرگ را ایفا می کند . دستگاه گوارش به دلیل ارتباط با تمامی اعضای داخلی بدن از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است ، در این مطلب پزشکی توضیحاتی درباره دستگاه گوارش و بیماری های گوارشی آورده ایم و در ادامه به 8 بیماری شایع گوارشی اشاره کرده ایم . با ما همراه باشید .

دستگاه گوارش

دستگاه گوارش انسان یکی از مهم ترین ارگان های بدن است که چهار وظیفه بلع، گوارش، جذب و دفع را بر عهده دارد و از دو قسمت لوله گوارشی و غدد گوارشی تشکیل شده است و حدود هفت متر طول دارد.
غدد گوارشی شامل: غده‌های بزاقی، غده‌های دیواره‌ی معده و روده، پانکرآس یا لوزالمعده و کبد است.
لوله‌ی گوارشی نیز شامل: دهان، حلق، سرخ‌ نای (مری)، معده، رودهٔ باریک، رودهٔ بزرگ و راست‌روده می‌شود. هر چیزی که وارد معده می‌شود با آنزیم‌های درون معده مخلوط می‌گردد تا با اجزا ساده‌تری تجزیه شود. 
سپس این مخلوط از معده خارج شده و به روده‌ها می‌رود تا از آنجا، مواد غذایی تجزیه شده جذب جریان خون شوند. 
مواد غذایی تجزیه شده از طریق جریان خون به سرتاسر بدن می‌روند و در اختیار یاخته‌های بدن قرار می‌گیرند تا در آنها مصرف شده یا ذخیره شوند. اجزای غذایی که جذب نمی‌شوند از بدن دفع می‌گردند (از طریق مدفوع).

دهان

دهان در واقع ورودی دستگاه گوارش به شمار می رود؛ غذای جویده شده در این قسمت با بزاق مخلوط می گردد تا راحت تر بلعیده شود. پس از جویده شدن غذا، زبان بالا می رود و به کام می چسبد. پس از آن که گیرنده های مکانیکی گلو تحریک شدند زبان کوچک نیز بالا می رود و راه بینی را می بندد. اپی گلوت نیز راه نای را بسته و به این ترتیب غذا از راه حلق وارد مری می شود. حلق بعد از دهان قرار دارد وظیفه آن هدایت غذا سوی مری و جلوگیری از ورود آن به نای می باشد. در این محل چهار راهی وجود دارد که هنگام بلع سه راه بسته می شود و فقط راه مری باز می ماند.

حلق

حلق چهار راهی است که از جلو به دهان ، از بالا به حفرات بینی و از پایین به مری و نای راه دارد و از این رو لقمه غذا یا تکه ای از آن می تواند به سه راه دیگر راه یابد. ولی هنگام بلع در اثر عمل دقیق واکنش های خودکار عصبی به بخشهایی به نام زبان کوچک و اپی گلوت به ترتیب راه بینی و نای و همچنین زبان راه دهان را مسدود می کند و در نتیجه لقمه غذا فقط به درون مری راه می یابد. بلع بوسیله یک مرکز عصبی در بصل النخاع تنظیم می شود. 

مری

مری لوله ای به طول 25 سانتیمتر است. پوشش مری انسان مطبق سنگفرشی است. آستر مخاط شامل بافت پیوندی غربالی ، لنفوسیت و تعداد کمی فولیکول لنفاوی است. زیر مخاط دارای غدد لوله ای مخطط ، 3/1 میانی آن دارای ماهیچه مخطط و صاف و 3/1 بخش پایینی آن دارای ماهیچه صاف است. 

معده

معده عضوی شبیه یک کیسه است که دیوارهای عضلانی دارد. داخل این عضو کیسه ایی شکل نیز از یک لایه بافت مخاطی پوشیده شده است که وظیفه این لایه ترشح اسید و آنزیم های گوارشی می باشد. آنزیم های گوارشی موادی هستند که به هضم غذا و شکستن مولکول های بزرگ غذا به مولکول های کوچک تر قابل جذب کمک می کنند.

معده نیز حرکات موجی شکل خاص خود را داراست که باعث مخلوط شدن غذا با اسید و آنزیم های گوارشی شده و در خرد کردن و آسیاب کردن ذرات غذایی کمک می کنند. در این قسمت غذا حدود نیم تا 2 ساعت ذخیره می شود و تقریبا حدودی عملیات هضم غذا روی آن انجام می گردد.

روده کوچک (روده باریک)

روده باریک حدود هفت متر طول دارد. جدار روده در داخل توسط مخاط پوشیده شده و دارای چین های حلقه ای شکل است. تمامی سطح مخاط روده با برجستگی های ریزی پوشیده شده که جذب مواد غذایی را امکان پذیر می سازد. مواد غذایی هضم شده و مورد نیاز بدن از روده باریک جذب شده و از طریق خون به قسمت های مختلف بدن می رسد تا غذای کافی برای کارکرد مناسب اعضای بدن را فراهم کند.

روده بزرگ (کولون)

طول روده بزرگ حدود یک و نیم متر است. روده بزرگ دور تا دور شکم را فراگرفته و روده باریک در وسط آن قرار دارد. روده بزرگ از سه قسمت به نام کولون صعودی، کولون عرضی و کولون نزولی تشکیل شده. کولون صعودی به دنبال روده کوچک است ودر طرف راست شکم به سمت بالا می آید. کولون نزولی در طرف چپ شکم به سمت پایین می آید. بین کولون صعودی و کولون نزولی، کولون عرضی قرار گرفته است. وظیفه کولون بزرگ جذب آب و دفع مواد غیرقابل جذب است.

کبد، کیسه صفرا و لوزالمعده

کبد، کیسه صفرا و لوزالمعده، به تجزیه شیمیایی غذا کمک می کنند. کبد از محصولات گوارش برای ساخت پروتئین هایی مثل پادتن ها (که به مقابله با عفونت ها کمک می کنند) و عوامل لخته کننده خون استفاده می کند. کبد همچنینسلول های خونی فرسوده را تجزیه می کند و مواد اضافی را به صورت صفرا دفع می کند که درکیسه صفرا ذخیره می شوند و در گوارش چربی ها نقش دارند. ورود غذا به دوازدهه (اولین قسمت روده کوچک) کیسه صفرا را تحریک می کند تا از طریق مجرای صفراوی، صفرا را به درون دوازدهه بریزد. لوزالمعده، مایعات گوارش کننده قدرتمندی را ترشح می کند که در هنـگام ورود غذا به دوازدهـه، وارد آن می شوند. این مایعات، همراه با مایعات گوارش کننده ای که به وسیله سطح داخلی روده تولید می شوند، کمک می کنند تا مواد غذایی به موادی تجزیه شوند که جذب خون شده، به کبد برده می شوند.

جذب غذا

کلیه مواد غذایی که در اثر هضم شیمیایی به مواد ساده و قابل جذب تبدیل شده اند همچنین ویتامینها ، آب و نمکها که برای جذب نیازی به هضم شیمیایی ندارند از دیواره روده باریک جذب می شوند. هر پرز شامل یک لایه از سلولهای پوششی است که غذا بوسیله آنها جذب می شود. بلافاصله در زیر آن شبکه غنی از مویرگهای خونی وجود دارد که قندها ، اسیدهای آمینه آب و نمکها وارد این شبکه می شوند.

این شبکه مویرگی پس از جمع آوری مواد غذایی به یک سیاهرگ کوچک پرزی منتهی می شود. سیاهرگ پرزی به سیاهرگهای بزرگتر پیوسته و سرانجام وارد سیاهرگ باب می شوند. این سیاهرگ ابتدا به کبد رفته و مواد غذایی در کبد ذخیره و پس بر حسب نیاز وارد خون می شوند. در واقع کبد به منزله یک انبار و تنظیم کننده و پخش کننده مواد غذایی جذب شده است. 

۸ مشکل شایع دستگاه گوارش

دستگاه گوارش یکی از مهم ترین و حیاتی ترین اعضای بدن انسان است که وظایف مهمی را در بدن انسان به عهده دارد.اختلال در عملکرد هر کدام از اعضای دستگاه گوارش می تواند عوارض جبران ناپذیری برای بدن انسان به همراه داشته باشد.چرا که غذا انرژی لازم برای بدن افراد را تامین می کند و در صورتی که در گوارش افراد پیش آید سلامت بدن انسان با مشکلی جدی رو به رو خواهد شد.
 معده، در واقع کیسه گوارشی است که بین مری و روده کوچک قرار دارد و از آن جا هضم پروتئین شروع می شود. معده ۳ وظیفه کلی دارد، ذخیره غذای بلعیده شده، مخلوط کردن موادغذایی با اسید معده و انتقال غذا به روده کوچک.

گاهی ممکن است معده دچار مشکل شود و نتواند وظایف خود را به خوبی انجام دهد، در ادامه مطلب به شایع ترین ناراحتی های معده و درمان آن اشاره شده است.

رفلاکس:

این حالت با واکنش نشان دادن به اسید معده ایجاد می شود. خالی ماندن معده به مدت طولانی باعث قوی شدن آنزیم های اسیدی معده می شود. پس از آن با خوردن غذا، اسید به سمت بالای مری حرکت می کند. به گفته محققان باید از پرخوری پرهیز کرد تا اسید به سمت بالا حرکت نکند. از طرفی همراه غذا نباید آب نوشید. هم چنین بعد از صرف غذا نباید بلافاصله دراز کشید.

گاز معده:

بر اثر هضم شدن موادغذایی سرشار از فیبر مانند کلم برگ، معده سنگین می شود و فرد دچار سوزش سردل می شود می توان برای دفع گاز معده، برخی از حرکت های یوگا را تمرین کرد.

زخم معده:

نامنظم بودن زمان غذا خوردن، باعث افزایش ترشح آنزیم می شود که جداره معده را از بین می برد. در پی این امر درد و سوزش معده بیشتر می شود. بنابراین هر ۲ ساعت چیزی بخورید.

شل بودن مدفوع:

دلیل ایجاد این مشکل،رعایت نشدن اصول بهداشتی هنگام پخت غذا یا فاسد بودن غذاست. برای رفع این مشکل موز بخورید.

سوءهاضمه:

معده نمی تواند غذاهای سنگین یا تند و ادویه دار را هضم کند. برای رفع مشکل از زیره سیاه استفاده کنید.

عدم تحمل لاکتوز:

برخی افراد فاقد آنزیم لازم برای هضم شیر (لاکتوز) هستند. بنابراین با مصرف شیر یا فرآورده های آن دچار سوءهاضمه می شوند. تنها کاری که می توان در این مورد کرد، پرهیز کامل از مصرف لبنیات است.

کرم معده:

گاهی کرم ها از طریق غذاهای ناسالم یا آلوده وارد روده می شود. این کرم ها معده درد ایجاد می کند و باعث خارش مقعد می  شود. برای از بین بردن کرم، باید از داروی مناسب استفاده کرد.

سندروم بی قراری روده:

سوءهاضمه مزمن یا معده درد نشانه این سندروم است. در این زمان قدرت هاضمه به طور چشمگیری کاهش پیدا می کند. از آن جا که این بیماری درمان قطعی ندارد، به خورد و خوراک خود توجه بیشتری کنید .

مطالب مرتبط :
پروبیوتیک ها چه هستند ؟
همه نکاتی که باید در مورد رفلاکس معده بدانید
مفهوم رنگ مدفوع در تشخیص بیماریها
روزه داری و مشکلات گوارشی


موسسه خدمات دارویی رضوی | بانک اطلاعات دارویی ، مطالب پزشکی و سلامت

به اشتراک گذاری:

درج نظر


تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.