پشتیبانی

تاریخ انقضاء داروها

تاریخ انقضاء داروها

تاریخ انقضاء داروها

 آیا مصرف داروهای تاریخ گذشته هنوز هم ایمن است؟

بیماران اغلب در مورد تاریخ انقضا دارویی سؤال می کنند: آیا می توانند پس از تاریخ انقضاء دارو، آن را مصرف کنند؟ آیا توصیه هایی در مورد بهترین راه برای نگهداری داروها وجود دارد؟ آیا داروهای خاصی وجود دارد که هرگز نباید پس از تاریخ انقضا از آن استفاده شود؟
برای بسیاری از بیماران، این سوالات بوجود می آیند، زیرا داروها ممکن است گران باشند، و اغلب برای جایگزینی داروهایی که مصرف نشده و تاریخ آن گذشته باشد نیاز به صرف هزینه بالایی می باشد.  در این مقاله از سایت دارویی رضوی به این سوالات پاسخ خواهیم داد .

تاریخ انقضاء دارو چه معنایی دارد؟

تاریخ انقضا آخرین روزی است که سازنده قدرت و ایمنی کامل دارو را تضمین می کند. تاریخ انقضا دارو روی اکثر برچسب های دارویی، از جمله نسخه های تجویزی، داروهای بدون نسخه (OTC) و مکمل های رژیمی (گیاهی) وجود دارد. کارخانجات داروسازی ایالات متحده طبق قانون باید روی همه فراورده های تجویزی قبل از ورود به بازار تاریخ انقضا را ثبت نمایند. به دلایل حقوقی و بحث مسئولیت پذیری، تولید کنندگان در مورد مصرف دارو پس از تاریخ انقضا آن پیشنهاد و توصیه ای ارائه نمی دهند.

تاریخ انقضاء یک دارو با استفاده از آزمایش های پایداری محصول و بر اساس برنامه های تولید محصولی خوب، توسط اداره غذا و داروی آمریکا (FDA) تعیین می شود. انقضا محصولات دارویی که در ایالات متحده به فروش می رسند به طور معمول از زمان تولید 12 تا 60 ماه طول می کشد. هنگامی که ظرف اصلی باز می شود، تاریخ انقضاء اولیه آن دیگر قابل اعتماد نخواهد بود. هرچند، بر اساس مطالعات پایداری عمر مفید این دارو ممکن است خیلی طولانی باشد.

در داروخانه، اغلب تاریخ "فراتر از مصرف" بر روی برچسب بطری تجویز شده برای بیمار قرار می گیرد. این تاریخ ها اغلب می گویند " بعد از ... استفاده نکنید" و یا "پس از ... از مصرف دارو اجتناب نمایید" و در بسیاری از ایالت ها توسط انجمن داروسازان درخواست می گردد. این تاریخ ها معمولا از روز تولید بطری به مدت یک سال می باشد. اما چرا این تاریخ های انقضا متفاوت است؟ طبق نظر شرکت های تولید کننده، در مورد پایداری دارو بعد از بازشدن درب آن تضمینی نیست. بنابراین، فارماکوپه ایالات متحده (USP)، که استانداردهای کیفیت دارویی را در ایالات متحده تنظیم می کند، توصیه می کند که از تاریخ "فراتر از مصرف" استفاده شود. تاریخ "فراتر از مصرف" هرگز طولانی تر از تاریخ انقضاء روی بطری کارخانه تولیدی نخواهد بود.

آیا داروهای تاریخ گذشته قدرت و توانایی خود را از دست می دهند؟

انجمن پزشکی آمریکا (AMA) در سال 2001 نتیجه گرفت که عمر مفید برخی محصولات طولانی تر از تاریخ انقضاء آن ها است. AMA بهترین شواهد را در برنامه افزایش عمر قفسه ای (SLEP) که توسط FDA برای وزارت دفاع انجام شده است را ارائه نمود.

هدف اصلی برنامه SLEP دو مورد بود: تعیین عمر مفید داروهای ذخیره شده ارتش برای استفاده در آینده ، و صرفه جویی در هزینه های دولتی.

در برنامه SLEP بیش از 3000 تحقیق، بر روی 122 محصول دارویی مختلف انجام شد. براساس اطلاعات پایداری، در 88 درصد از موارد، تاریخ انقضاء دارو به طور متوسط 66 ماه بیش از تاریخ انقضا اولیه، طول کشید. از تعداد 2652 عدد، تنها مطالعه 18 درصد به علت شکست، خاتمه پیدا کرد. نمونه هایی از داروهای شایع که بدون هیچ گونه شکستی مورد آزمایش قرار گرفتند شامل تزریق آموکسی سیلین، سیپروفلوکساسین، دیفن هیدرامین و مورفین سولفات بود. تاریخ انقضاء در این محصولات بین 12 تا 184 ماه قابل افزایش بود.

این نتایج نشان می دهد که عمر مفید بسیاری از محصولات دارویی ممكن است فراتر از تاریخ انقضا آن ها باشد. با این حال، برای هر یک از مصرف کنندگان یا پزشکان مشخص کردن این موضوع که چه محصولی می تواند عمر طولانی داشته باشد دشوار است. توانایی دارو برای داشتن عمر طولانی مدت، بستگی به محتویات واقعی دارو، مواد نگهدارنده، نوسانات دما، نور، رطوبت و سایر شرایط نگهداری دارد. علاوه بر این، تعداد داروهایی که در برنامه SLEP مورد آزمایش قرار گرفتند، در بسته بندی اصلی خود نگهداری می شدند. هنگامی که دارو از ظرفی به ظرف دیگر منقل شود، همانطور که اغلب در داروخانه ها اتفاق می افتد، ممکن است عمر مفید آن کاهش یابد.

آیا مصرف داروهای تاریخ گذشته ایمن است و مشکلی ایجاد نمی کند؟

هیچ گزارش خاصی مبنی بر ارتباط بین مصرف داروهای تاریخ گذشته و سمیت آن در انسان وجود ندارد. در سال 1963 در گزارشی مشخص شد که مصرف تتراسیکلین تخریب شده با نوعی آسیب کلیوی شناخته شده به نام "سندرم فانکونی" مرتبط است؛ بنابراین، فرمولاسیون تتراسایکلین، دیگر در ایالات متحده به بازار عرضه نمی شود.

*به نظر می رسد اشکال دارویی جامد، مانند قرص ها و کپسول ها، پایدارتر از تاریخ انقضا خود هستند. داروهایی که به صورت محلول یا به عنوان سوسپانسیون فراوری شده وجود دارند و نیاز به یخچال دارند (مانند سوسپانسیون آموکسی سیلین) ممکن است در صورتی که پس از تاریخ انقضا مصرف شوند، قدرت و کارایی لازم را نداشته باشند. کاهش قدرت دارو، به خصوص هنگام درمان یک عفونت با آنتی بیوتیک می تواند در رابطه با سلامتی فرد نگران کننده باشد. علاوه بر این، ممکن است با مصرف داروهای با قدرت کم، مقاومت آنتی بیوتیکی ایجاد گردد. داروهایی که به شکل محلول موجود می باشند، به ویژه داروهای تزریقی، در صورت داشتن رسوب، کدورت یا تغییر رنگ نباید مصرف شوند.
در این رابطه بخوانید :[معرفی و شناخت انواع اشکال دارویی]

*قلم های تزریقی EpiPen نباید پس از تاریخ انقضا مورد استفاده قرار گیرند به این دلیل که مشخص شده است این قلم ها پس از گذشت تاریخ انقضاء، توانایی خود را از دست می دهند.

Epipen در شرایط تهدید حیات مانند شوک آنافیلاکسی استفاده می شود، بنابراین در صورتی که تاریخ آن گذشته باشد ممکن است خطر مهمی در رابطه با  سلامتی فرد روی دهد. مصرف داروهای تاریخ گذشته ی حاوی مواد نگهدارنده مانند قطره های چشمی ممکن است ایمن نباشد. مواد نگهدارنده تاریخ گذشته ممکن است باعث رشد باکتری در محلول شوند.

انسولین برای کنترل قند خون در دیابت استفاده می شود و ممکن است پس از گذشت تاریخ انقضا، تخریب شود.
در این رابطه بخوانید : [دارو درمانی در دیابت]
نیتروگلیسیرین خوراکی (NTG)، دارویی است که برای آنژین (درد قفسه سینه) مورد استفاده قرار می گیرد و ممکن است پس از باز شدن درب بطری دارو، قدرت و کارایی خود را سریعا از دست دهد.

*واکسن ها، فراورده های بیولوژیک یا محصولات خونی نیز پس از تاریخ انقضاء مشخص شده، سریعا تخریب می شوند. اگر بیماری یک دارو را پیدا کند که به صورت پودری یا خراب باشد، بوی تندی داشته یا خشک شده است (به عنوان مثال در مورد پماد یا کرم)، نباید از آن استفاده کند و باید آن را دور بریزد.

*نگهداری مناسب داروها ممکن است موجب افزایش قدرت آن ها شود. کابینت دارو و حمام ، به علت گرما و رطوبت مکان ایده آلی برای نگهداری داروها نیست. همچنین، داروها نباید در یک ماشین داغ باقی بمانند. داروها در مکان خشک، خنک و دور از نور پایداری بیشتری دارند. درب بطری حاوی قرص ها را محکم ببندید و همیشه داروها را از دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید.

آیا بیماران باید از داروهای تاریخ گذشته استفاده کنند یا خیر؟

 اگر دارویی مورد نیاز است و بیمار قادر به جایگزینی داروهای تاریخ گذشته نباشد، شواهدی مبنی بر عدم وجود ایمنی در بیشتر موارد مصرف دارو وجود ندارد. اما اگر دارویی برای بیماری مزمن یا تهدید کننده حیات، مانند بیماری قلبی، تشنج، یا آلرژی، ضروری باشد، راهکار عاقلانه این است که یک نسخه جدید تجویز شود.

اگر یک داروی تاریخ گذشته برای یک مشکل کوچک مانند سردرد، رینیت های آلرژیک و یا درد خفیف، به کار رود ممکن است مصرف آن ایمن و بی خطر باشد، اگرچه ممکن است قدرت دارو صددرصد نباشد. تحقیقات نشان داده است که بسیاری از داروهایی که برای مصارف نظامی ذخیره شده اند، 90 درصد قدرت خود را در بطری اصلی خود حفظ کردند، البته شرایط نگهداری این داروها نسبت به حرارت و رطوبت، بهینه سازی شده و احتمالا شرایط نگهداری آن مانند شرایط معمول در مصارف خانگی نبوده است.

اگر یک داروی تاریخ گذشته مصرف شود و بیمار متوجه شود که دارو دارای اثر محدود یا بدون تاثیر بوده است، باید آن را جایگزین کند. در صورتی که دارو فراورده بیولوژیک، انسولین، EpiPen، مایعات یخچالی، قطره چشمی، فراورده تزریقی باشد یا به نظر خراب یا دارای کدورت باشد باید از بین برود و با داروی جدید جایگزین شود. در صورتی که هر سوالی در مورد نحوه برخورد با داروهای رایج که تاریخ آن گذشته است دارید، داروساز یا پزشک شما می تواند اطلاعات و مشاوره های مفید بیشتری را ارائه دهد.

مترجم : دکتر نرگس الهدادی

به اشتراک گذاری:

درج نظر


تاکنون نظری برای این مطلب درج نشده است.