اطلاعات دارویی ویتامین ب12

Vitamin B12

ویتامین ب12 Vitamin B12

English

ویتامین B12 ماده مغذی است که به حفظ سلامت اعصاب و سلول های خونی بدن کمک می کند و با کمک در ساخت DNA، در تشکیل ماده ژنتیکی سلول ها موثر است. ویتامین ب 12 همچنین در جلوگیری از نوعی کم خونی به نام آنمی مگالوبلاستیک که موجب خستگی و ضعف افراد می شود، نقش دارد.

سیانوکوبالامین فرم انسانی ویتامین ب 12 است که برای رشد، تکثیر سلولی، تشکیل خون و ساخت پروتئین و بافت اهمیت دارد.

گروه دارو: مکمل غذایی

فارماکودینامیک

ویتامین ب 12 برای رشد، تکثیر سلولی، ساخت سلول های خونی ، سلول های نوکلئوپروتئینی و میلین ضروری است.
سیانوکوبالامین به میزان کم و به سرعت از محل تزریق عضلانی و زیر جلدی جذب می شود. سطح پلاسمایی این ترکیب، 1 ساعت بعد از تزریق عضلانی به حداکثر می رسد. ویتامین B12 جذب شده از طریق پروتئین های انتقال دهنده و خاص B12 ، ترانسکوبالامین I و II به بافت های مختلف انتقال می یابد. کبد اندام اصلی برای ذخیره سازی ویتامین B12 است.

ظرف 48 ساعت بعد از تزریق 100 یا 1000 میکروگرم ویتامین ب 12 ، 50 تا 98 درصد از دوز تزریق ممکن است در ادرار ظاهر شود. قسمت عمده دارو در هشت ساعت اول دفع می شود. تجویز داخل وریدی منجر به دفع سریع تر شده و فرصت کمی برای ذخیره سازی کبد ایجاد می شود.
جذب دستگاه گوارشی ویتامین B12 بستگی به وجود میزان کافی از فاکتور داخلی و یون کلسیم دارد. کمبود فاکتور داخلی باعث کم خونی پرنسیوز می شود، که ممکن است با تخریب تحت حاد طناب نخاعی همراه باشد. تزریق سریع ویتامین B12 باعث جلوگیری از پیشرفت آسیب عصبی می کند.
 ذخیره روزانه ویتامین ب 12 از یک رژیم غذایی معمولی به طور متوسط حدود 5 تا 15 میکروگرم است که در فرم متصل به پروتئین قابل جذب می باشد. ویتامین B12 در غذاهای گیاهی وجود ندارد، اما در غذاهای حیوانی فراوان است. کمبود ویتامین B12 فقط در افراد گیاهخوار که هیچ محصول حیوانی (از جمله محصولات لبنی یا تخم مرغی) مصرف نمی کنند، گزارش شده است.

ویتامین ب 12 در طول انتقال از معده به فاکتور داخلی متصل است؛ جداسازی در انتهای ایلئوم در حضور کلسیم اتفاق می افتد و ویتامین B12 برای جذب شدن وارد سلول های مخاطی می شود. سپس توسط پروتئین های متصل به ترانس کوبالامین منتقل می شود. مقدار کمی (تقریبا 1٪ کل میزان مصرف) با انتشار ساده جذب می شود، اما این مکانیسم فقط برای دوزهای بسیار زیاد مناسب است. جذب خوراکی در بیماران مبتلا به کم خونی کشنده یا پرنسیوز و یا سایر شرایط ناشی از جذب ناقص ویتامین B12 ، بسیار نامطلوب است.
سیانوکوبالامین شکلی از ویتامین ب 12 است که به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد و ظاهرا فعالیت خونساز آن همانند عامل ضد کم خونی موجود در عصاره تخلیص شده کبدی است. هیدروکسوكوبالامین به اندازه سینوكوبالامین موثر است و ساختار مولكولی كوبالامین در هر دو مشترک است.

موارد مصرف ویتامین ب12

کم خونی شدید , کمبود غذایی B12 , تست شیلینگ

تست شیلینگ (یک روش تشخیص پزشکی است که برای بیماران مبتلا به کمبود ویتامین B12 (کوبالامین) مورد استفاده قرار می گیرد. هدف از این آزمایش تعیین ابتلا به کم خونی شدید است.)

مقدار مصرف ویتامین ب12

  • درمان کم خونی شدید و کشنده در بزرگسالان:

دوز اولیه: 1000 میکروگرم به صورت عضلانی یا زیر جلدی عمیق یک بار در روز برای 6 تا 7 روز

اگر بهبود بالینی و پاسخ رتیکلوسیت با دوز بالا مشاهده شد:

-100 میکروگرم هر روز برای 7 دوز، سپس:

-100 میکروگرم هر 3 تا 4 روز برای 2 تا 3 هفته، سپس:

دوز نگهدارنده: 100 تا 1000 میکروگرم ماهانه

مدت درمان: طول مدت زندگی

  • مصرف روزانه در کمبود B12 بزرگسالان:

25 تا 2000 میکروگرم خوراکی روزانه

  • آزمایش شیلینگ در بزرگسالان:

1000 میلی گرم بصورت دوز یکجا عضلانی

مصرف روزانه در کمبود B12 کودکان:

0.5 تا 3 میکروگرم روزانه

هشدارها

  • اگر دارای مشکلات عصبی محیطی (Leber's disease) هستید، نباید از این دارو استفاده کنید. سیانوکوبالامین می تواند منجر به آسیب عصب بینایی (و احتمالا نابینایی) در افراد مبتلا به بیماری Leber شود.
  • کاهش پتاسیم و مرگ ناگهانی ممکن است در کم خونی شدید مگالوبلاستیک که درمان شده است رخ دهد.
  • برای اطمینان از اینکه مصرف سیانوكوبالامین برای شما ایمن است، در صورت وجود هریک از موارد زیر، به پزشك خود اطلاع دهید:
    • هر نوع عفونت؛
    • کمبود آهن یا اسید فولیک؛
    • بیماری کلیوی یا کبد؛ یا
    • دریافت هر گونه دارو یا درمانی که بر مغز استخوان تاثیر می گذارد.
  • هنوز مشخص نیست آیا ویتامین ب 12 به جنین آسیب خواهد رساند. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، به پزشک خود اطلاع دهید.
  • سیانوکوبالامین می تواند به شیر مادر منتقل شود و ممکن است به کودک شیرخوار آسیب برساند. در صورت شیردهی ، به پزشک خود اطلاع دهید.

نکات قابل توصیه

  • دوز مورد نیاز شما ممکن است در صورت بارداری، تغذیه با شیر مادر، یا داشتن رژیم گیاهخواری تغییر کند. در مورد تغییرات در رژیم غذایی یا وضعیت پزشکی خود با پزشک خود مشورت کنید.
  • قرص های مکیدنی یا زیر زبانی را نبلعید بلکه اجازه دهید آن ها بدون جویدن در دهان حل شوند.
  • قرص زیر زبانی باید زیر زبان قرار گیرد و در آنجا حل شود.
  • قرص های پیوسته رهش را خرد و تکه نکنید، کل آن را ببلعید.
  • قرص های پیوسته رهش را با یک لیوان آب کامل بخورید.
  • برای اطمینان از اینکه سیانکوبالامین به وضعیت شما کمک می کند، باید هر 3 تا 6 ماه مورد ارزیابی خونی قرار گیرید. این موضوع به پزشک کمک خواهد کرد که دوز مناسب و مدت زمان درمان را تشخیص دهد.

**منابع غذایی ویتامین B12

  • ویتامین ب 12 به طور طبیعی ویا به صورت غنی شده در غذاهای حیوانی یافت می شود.
  • منابع حیوانی شامل محصولات لبنی، تخم مرغ، ماهی، گوشت و مرغ است. اگر شما به دنبال یک غذای غنی شده با B12 هستید، برچسب غذایی آن را بررسی کنید.

**کمبود ویتامین B12

اکثر مردم ایالات متحده به اندازه کافی از این مواد مغذی برخوردارند. برای اطمینان از عدم کمبود این ویتامین باید ب آزمایش خون میزان ویتامین B12 خود را بررسی نمایید.

با افزایش سن، ممکن است جذب این ویتامین سخت تر شود. در صورت انجام عمل جراحی کاهش وزن یا عمل دیگری که منجر به حذف بخشی از معده می شود و یا در صورتی که به میزان زیاد آب می نوشید و یا به مدت طولانی از داروهای کاهش دهنده اسید استفاده می کنید نیز ممکن است این موضوع روی دهد.

همچنین ممکن است در صورت داشتن موارد زیر دچار کمبود ویتامین ب 12 شوید:

  • کوچک شدن معده، که موجب کاهش پوشش داخلی آن می شود.
  • کم خونی پرنسیوز که موجب کاهش جذب ویتامین B12 می شود.
  • بیماری های موثر بر روده کوچک ، مانند بیماری کرون، بیماری سلیاک، رشد باکتری یا انگل
  • اختلالات سیستم ایمنی مانند بیماری گریوز یا لوپوس

همچنین در صورت داشتن رژیم غذایی گیاهی (به این معنی که هیچ محصول حیوانی از جمله گوشت، شیر، پنیر و تخم مرغ مصرف نمی کنید)  عدم مصرف تخم مرغ و محصولات لبنی به اندازه کافی نیاز به ویتامین B12 براورده نمی شود و دچار کمبود می شوید. در این موارد می توانید باغنی کردن رژیم غذایی خود و یا مصرف مکمل این نیاز را برطرف کنید.

عوارض جانبی ویتامین ب12

ناراحتی معده , اسهال , سردرد , تهوع , سرگیجه , ضعف , تب1 , درد مفاصل , تورم زبان , بثورات پوستی , خارش , بی حسی و احساس سوزن سوزن شدن

در صورت داشتن علایم واکنش های آلرژیک از اورژانسی کمک بگیرید: این علائم شامل کهیر؛ دشواری در تنفس، تورم چهره، لبها، زبان یا گلو.
در صورت داشتن هریک از علایم زیر بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید:
• تنگی نفس (حتی به میزان خفیف)، تورم، افزایش سریع وزن؛
• درد قفسه سینه؛ یا
• گرما غیرطبیعی، قرمزی یا درد در یک دست یا پا.

تداخلات دارویی ویتامین ب12

کلرامفنیکل , آرسنیک تری اکساید
3 بیماری که با سیانوکوبالامین تداخل دارند عبارتند از : هیپوکالمی - مشکلات مربوط به عصب چشم - اختلال کلیوی

موارد منع مصرف ویتامین ب12

حساسیت به این دارو , حساسیت به کبالت

مصرف در بارداری

C ( داروهای گروه C فقط باید با تجویز پزشک مورد مصرف قرار بگیرد. خطرات ناشی از مصرف این گروه از داروها هنوز رد نشده است و یا اینکه مطالعات انسانی انجام نشده است و پزشک زمانی که احساس کند فواید مصرف این گروه از داروها از مضرات احتمالی آن بسیار بیشتر است و مصرف آن برای بیمار ضروری است تجویز انجام می‌دهد. )

مصرف در شیردهی

برخی نظرات اعلام می کنند: مصرف آن توصیه نمی شود؛ فواید مصرف آن در مادر باید بیش از خطر آن در نوزاد باشد چون داخل شیر مادر وارد می شود  .

نظرات موافق اعلام می کنند ویتامین- B12 باید طی شیردهی افزایش یابد.

 کمبود این ویتامین در کودکان شیرخوار مادران گیاهخوار مشاهده شده است. حتی در صورت عدم وجود علائم کمبود، مصرف روزانه 4 میکروگرم ویتامین B12 در طول شیردهی توصیه می شود.

نظرات
    • سارا:
      1398/07/17

      ببخشید من با مصرف قرص ویتامین ب۱۲ پوست بدنم به خارش میافتد و بدنم کهیر میزند علت چیست؟

      پاسخ اقای دکتر اشرفی:

      سلام  خارش ،کهیر و قرمزی پوست ازعلائم حساسیت دارویی میباشد که در صورت شدت علایم میبایست به پزشک مراجعه کرد.


    • سحر رضایی:
      1398/06/13

      سلام خسته نباشید ببخشید من بیماری ام اس دارم و همیشه خسته و بی جون هستم. میتونم از قرص ب ۱۲ استفاده کنم؟

      پاسخ خانم دکتر اله دادی:

      ویتامین B12 ماده مغذی است که به حفظ سلامت اعصاب و سلول های خونی بدنکمک می کند. این ویتامین همچنین در جلوگیری از نوعی کم خونی به نام آنمی مگالوبلاستیک که موجب خستگی و ضعف افراد می شود، نقش دارد.


    • سارا:
      1398/04/30

      سلام قرص ویتامین ب 12 که زیر زبانی است. رو میشود با یک لیوان آب مصرف کرد؟

      پاسخ خانم دکتر مشیری:

      با سلام
      به طور کلی هدف از تولید قرص های زیرزبانی افزایش سرعت و میزان جذب دارو میباشد.
      لذا مصرف قرص B 12  به صورت خوراکی باعث کاهش شدید سرعت و مقدار جذب آن میشود بنابراین خوردن قرص زیرزبانی همراه با یک لیوان آب توصیه نمیشود.


پرسش از دکتر داروساز

دارو های مشابه